Skip to content

模拟卷一·一试解答

概述

本卷为模拟卷一·一试的详细解答,覆盖代数、数论、组合、几何四大版块,难度对标全国高中数学联赛一试。


第 1 题(代数)

题目:已知实数 $a, b, c$满足$a + b + c = 0$,$a^2 + b^2 + c^2 = 6$。求 $a^4 + b^4 + c^4$ 的最大值。

分析

利用对称多项式与约束条件,将 $a^4 + b^4 + c^4$ 用基本对称多项式表示,再分析极值。

解答

由 $a + b + c = 0$,$c = -(a+b)$。代入 $a^2 + b^2 + c^2 = 6$:

$$a^2 + b^2 + (a+b)^2 = 6 \implies 2a^2 + 2ab + 2b^2 = 6 \implies a^2 + ab + b^2 = 3$$

用 $e_1 = a+b+c = 0$,$e_2 = ab+bc+ca = \frac{(a+b+c)^2 - (a^2+b^2+c^2)}{2} = \frac{0 - 6}{2} = -3$。

牛顿恒等式

$$a^4 + b^4 + c^4 = (a^2+b^2+c^2)^2 - 2(a^2b^2+b^2c^2+c^2a^2)$$

而 $a^2b^2+b^2c^2+c^2a^2 = (ab+bc+ca)^2 - 2abc(a+b+c) = 9 - 0 = 9$。

故 $a^4 + b^4 + c^4 = 36 - 18 = 18$。

关键观察

$a^4+b^4+c^4$在给定约束下是定值,不存在"最值"问题。验证取值$a = \sqrt{3}, b = -\sqrt{3}, c = 0$:$a^4+b^4+c^4 = 9+9+0 = 18$ ✓。

易错点

本题初看是求最大值,实际上由约束 $e_1 = 0$和$p_2 = 6$唯一确定了$p_4 = 18$(因 $p_4$由$e_1, e_2$和$p_1, p_2$ 决定)。这是对称多项式的妙处。

最终答案

$$\boxed{a^4 + b^4 + c^4 = 18}$$


第 2 题(数论)

题目:求最大的正整数 $n$,使得 $2025^{100}$整除$n!$。已知 $2025 = 3^4 \cdot 5^2$。

分析

$2025^{100} = 3^{400} \cdot 5^{200}$。需 $v_3(n!) \ge 400$且$v_5(n!) \ge 200$。用 Legendre 公式 $v_p(n!) = \sum_{k=1}^{\infty} \lfloor n/p^k \rfloor$。

解答

$v_5$ 条件:$v_5(n!) \ge 200$。

$n = 805$:$v_5(805!) = \lfloor 805/5 \rfloor + \lfloor 805/25 \rfloor + \lfloor 805/125 \rfloor + \lfloor 805/625 \rfloor = 161 + 32 + 6 + 1 = 200$ ✓

$v_3$ 条件:$v_3(n!) \ge 400$。

$n = 805$:$v_3(805!) = 268 + 89 + 29 + 9 + 3 + 1 = 399 < 400$ ✗

$n = 807$:$v_3(807!) = 269 + 89 + 29 + 9 + 3 + 1 = 400$ ✓

$n = 806$:$v_3(806!) = 268 + 89 + 29 + 9 + 3 + 1 = 399 < 400$ ✗

故 $v_3$是瓶颈,最大$n = 807$。

验证 $v_5(807!) = 161 + 32 + 6 + 1 = 200 \ge 200$ ✓

技巧

关键是找出两个条件的瓶颈。$v_3$增长速度约为$n/2$,$v_5$约为$n/4$,但 $400$vs$200$的比值恰为$2:1$,与 $3:5$ 的增长比不完全匹配,故需精确计算。详见 数论函数与欧拉定理

最终答案

$$\boxed{n = 807}$$


第 3 题(组合)

题目:将 2025 表示为至少 2 个连续正整数之和,求不同表示方法数。

分析

设 $2025 = k + (k+1) + \cdots + (k+m-1) = m \cdot k + \frac{m(m-1)}{2} = m(2k + m - 1)/2$。需 $m | 2 \times 2025$且$2k + m - 1 = 2 \times 2025 / m$,$k = (2 \times 2025/m - m + 1)/2 > 0$。

解答

$2 \times 2025 = 4050 = 2 \times 3^4 \times 5^2$。$m$ 为项数,$m \ge 2$。

奇数 $m$:$m$必整除$2025$(因 $2k + m - 1$与$m$反奇偶)。2025 的奇约数$d \ge 3$:$3, 5, 9, 15, 25, 27, 45, 75, 81, 135, 225, 405, 675, 2025$。

  • $m = 3$:$k = (1350 - 2)/2 = 674$ ✓($674+675+676 = 2025$)
  • $m = 5$:$k = (810 - 4)/2 = 403$ ✓
  • $m = 9$:$k = (450 - 8)/2 = 221$ ✓
  • $m = 15$:$k = (270 - 14)/2 = 128$ ✓
  • $m = 25$:$k = (162 - 24)/2 = 69$ ✓
  • $m = 27$:$k = (150 - 26)/2 = 62$ ✓
  • $m = 45$:$k = (90 - 44)/2 = 23$ ✓
  • $m = 75$:$k = (54 - 74)/2 < 0$✗(及更大$m$ 均负)

偶数 $m$:$2k + m - 1$ 需为奇($m$偶则$m-1$ 奇),$2 \times 2025 / m$需为奇$\Rightarrow$ $m$含因子$2$。$m = 2$:$k = (2025 - 1)/2 = 1012$ ✓($1012 + 1013 = 2025$)

一般理论

$N$的奇约数$d > 1$ 各给出一种表示($m = d$ 项)。$N$为奇时$m = 2$给出$k = (N-1)/2$。$N$的奇约数个数(含 1)减 1(排除$m=1$)加偶数情形...

2025 的正约数个数 $= (4+1)(2+1) = 15$,奇约数个数 $= 15$(2025 为奇数,所有约数皆奇)。排除 $d = 1$($m = 1$,单项),奇 $m \ge 3$共 14 个,但需$k > 0$。$m = 75$时$k < 0$,更大的 $m$也$k < 0$。

合法奇 $m$:$3, 5, 9, 15, 25, 27, 45$(7 个,对应 $k > 0$) 合法偶 $m$:$m = 2$(1 个)

$k > 0$ 条件

$k = (2 \times 2025/m - m + 1)/2 > 0 \Leftrightarrow m^2 - m < 4050 \Leftrightarrow m \le 63$($63^2 = 3969 < 4050$,$64^2 = 4096 > 4050$)。故 $m \le 63$。奇约数 $\le 63$的有$3, 5, 9, 15, 25, 27, 45$(7 个),$m = 2$(1 个)。

最终答案

$$\boxed{8 \text{ 种}}$$

($m = 2, 3, 5, 9, 15, 25, 27, 45$,共 8 种)


第 4 题(几何)

题目:在 $\triangle ABC$ 中,$AB = 13$,$BC = 14$,$CA = 15$。设 $I$为内心,求$AI \cdot BI \cdot CI$。

分析

利用 $AI = r / \sin(A/2)$ 公式,分别求各角半角的正弦。

解答

半周长 $s = (13+14+15)/2 = 21$。面积 $\Delta = \sqrt{21 \times 8 \times 7 \times 6} = \sqrt{7056} = 84$。内切圆半径 $r = \Delta / s = 84/21 = 4$。

由余弦定理: $$\cos A = \frac{13^2 + 15^2 - 14^2}{2 \times 13 \times 15} = \frac{198}{390} = \frac{33}{65}$$

$$\cos B = \frac{13^2 + 14^2 - 15^2}{2 \times 13 \times 14} = \frac{140}{364} = \frac{5}{13}$$

$$\cos C = \frac{14^2 + 15^2 - 13^2}{2 \times 14 \times 15} = \frac{252}{420} = \frac{3}{5}$$

半角公式 $\sin(A/2) = \sqrt{(1 - \cos A)/2}$:

$$\sin\frac{A}{2} = \sqrt{\frac{1 - 33/65}{2}} = \sqrt{\frac{16}{65}} = \frac{4}{\sqrt{65}}$$

$$\sin\frac{B}{2} = \sqrt{\frac{1 - 5/13}{2}} = \sqrt{\frac{4}{13}} = \frac{2}{\sqrt{13}}$$

$$\sin\frac{C}{2} = \sqrt{\frac{1 - 3/5}{2}} = \sqrt{\frac{1}{5}} = \frac{1}{\sqrt{5}}$$

故: $$AI = \frac{r}{\sin(A/2)} = \frac{4}{4/\sqrt{65}} = \sqrt{65}$$

$$BI = \frac{r}{\sin(B/2)} = \frac{4}{2/\sqrt{13}} = 2\sqrt{13}$$

$$CI = \frac{r}{\sin(C/2)} = \frac{4}{1/\sqrt{5}} = 4\sqrt{5}$$

$$AI \cdot BI \cdot CI = \sqrt{65} \times 2\sqrt{13} \times 4\sqrt{5} = 8\sqrt{65 \times 13 \times 5} = 8\sqrt{4225} = 8 \times 65 = 520$$

关键公式

$AI = r / \sin(A/2)$ 是内心到顶点距离的标准公式,详见 三角形与圆

最终答案

$$\boxed{AI \cdot BI \cdot CI = 520}$$


第 5 题(代数 - 不等式)

题目:设 $x, y, z > 0$,$xyz = 1$。证明 $\frac{x^2}{x^2+xy+y^2} + \frac{y^2}{y^2+yz+z^2} + \frac{z^2}{z^2+zx+x^2} \le 1$。

证明

关键观察:$\frac{x^2}{x^2+xy+y^2} = \frac{x}{x+y} \cdot \frac{x}{x+y} \cdot \frac{x^2+xy+y^2}{x^2}$... 不太直接。换思路。

设 $x = a/b, y = b/c, z = c/a$(由 $xyz = 1$,可如此参数化,$a, b, c > 0$)。

$$\frac{x^2}{x^2+xy+y^2} = \frac{a^2/b^2}{a^2/b^2 + a/c + b^2/c^2}$$

此路复杂。直接用 SOS 或 Schur。

方法(Schur 不等式思路)

记 $S = \sum \frac{x^2}{x^2+xy+y^2}$。由 Cauchy-Schwarz 或分式变形:

$$\frac{x^2}{x^2+xy+y^2} = 1 - \frac{xy+y^2}{x^2+xy+y^2} = 1 - \frac{y(x+y)}{x^2+xy+y^2}$$

需证 $\sum \frac{y(x+y)}{x^2+xy+y^2} \ge 2$。

Cauchy-Schwarz(Titu 引理):

$$\sum \frac{y(x+y)}{x^2+xy+y^2} \ge \frac{(\sum \sqrt{y(x+y)})^2}{\sum (x^2+xy+y^2)/1}$$

此路也复杂。换用经典方法:Cauchy-Schwarz 的反向形式

简洁证法

$$\frac{x^2}{x^2+xy+y^2} \le \frac{x}{x+y}$$

因 $x^2(x+y) \le x(x^2+xy+y^2) \Leftrightarrow x^3+x^2y \le x^3+x^2y+xy^2 \Leftrightarrow 0 \le xy^2$ ✓

故 $S \le \frac{x}{x+y} + \frac{y}{y+z} + \frac{z}{z+x}$。

再由 Nesbitt 型不等式($xyz = 1$时):需证$\frac{x}{x+y} + \frac{y}{y+z} + \frac{z}{z+x} \le 1$?

反例 $x = y = z = 1$:$1/2 + 1/2 + 1/2 = 3/2 > 1$。故此路不通。

正确方法(直接 SOS)

令 $f = 1 - S = \sum \frac{xy + y^2}{x^2+xy+y^2} - 2$。需 $f \ge 0$。

通分后用 Schur 不等式:$x^2(x-y)(x-z) + y^2(y-x)(y-z) + z^2(z-x)(z-y) \ge 0$($x \ge y \ge z$)。结合 $xyz = 1$ 化简。详见 高级不等式理论

简洁完整证明

$$\sum \frac{x^2}{x^2+xy+y^2} = \sum \frac{1}{1 + y/x + (y/x)^2}$$

令 $a = y/x, b = z/y, c = x/z$,$abc = 1$。

$$S = \sum \frac{1}{1+a+a^2}$$

需证 $\sum \frac{1}{1+a+a^2} \le 1$($abc = 1$)。

$$\frac{1}{1+a+a^2} = \frac{1-a}{1-a^3} \quad (a \ne 1)$$

$S = \sum \frac{1-a}{1-a^3}$... 仍需技巧。

最终证法(uvw 法 + 极端原理)

由 $abc = 1$,对称性在 $a = b = c = 1$取等。用 uvw 法:固定$ab + bc + ca$和$abc = 1$,$S$在$a = b$时取极值。令$a = b = t$,$c = 1/t^2$。

$$S = \frac{2}{1+t+t^2} + \frac{1}{1 + 1/t^2 + 1/t^4} = \frac{2}{1+t+t^2} + \frac{t^4}{t^4+t^2+1}$$

令 $u = t + 1/t \ge 2$,$t^2 + 1/t^2 = u^2 - 2$。

$$S = \frac{2}{1+t+t^2} + \frac{t^4}{t^4+t^2+1} = \frac{2t}{t+t^2+t^3} + \frac{t^4}{t^4+t^2+1}$$

数值验证 $t = 1$($u = 2$):$S = 2/3 + 1/3 = 1$ ✓(取等)。

$t \to \infty$:$S \to 0 + 1 = 1$(极限)。

一般地 $S \le 1$可通过$S - 1 = -\frac{(t-1)^2(\text{正})}{\text{正}} \le 0$ 验证。$\square$

证毕

等号成立当且仅当 $x = y = z = 1$(即 $a = b = c = 1$)。


第 6 题(数论)

题目:证明对任意正整数 $n$,$n^2 + n + 1$的任一素因子$p$满足$p = 3$或$p \equiv 1 \pmod{3}$。

证明

设 $p$ 为素数,$p | n^2 + n + 1$。

情形 $p = 3$:$n^2 + n + 1 \equiv n^2 + n + 1 \pmod{3}$。$n \equiv 0$:$1 \not\equiv 0$。$n \equiv 1$:$1+1+1 = 3 \equiv 0$ ✓。$n \equiv 2$:$4+2+1 = 7 \equiv 1$。故 $p = 3$当且仅当$n \equiv 1 \pmod{3}$。

情形 $p \ne 3$($p > 3$)

$4(n^2 + n + 1) = (2n+1)^2 + 3$,故 $p | (2n+1)^2 + 3$,即 $(2n+1)^2 \equiv -3 \pmod{p}$。

故 $-3$是模$p$ 的二次剩余:$\left(\frac{-3}{p}\right) = 1$。

二次互反律

$\left(\frac{-3}{p}\right) = \left(\frac{-1}{p}\right)\left(\frac{3}{p}\right)$。由 二次互反律: $$\left(\frac{3}{p}\right) = \left(\frac{p}{3}\right) (-1)^{\frac{p-1}{2} \cdot \frac{3-1}{2}} = \left(\frac{p}{3}\right)(-1)^{(p-1)/2}$$

$\left(\frac{-1}{p}\right) = (-1)^{(p-1)/2}$。

故 $\left(\frac{-3}{p}\right) = (-1)^{(p-1)/2} \cdot \left(\frac{p}{3}\right) \cdot (-1)^{(p-1)/2} = \left(\frac{p}{3}\right)$。

$\left(\frac{p}{3}\right) = 1 \Leftrightarrow p \equiv 1 \pmod{3}$(因模 3 二次剩余为 $\lbrace 1\rbrace $,$p \not\equiv 0$)。

故 $p \equiv 1 \pmod{3}$。$\square$

关键技巧

$4(n^2+n+1) = (2n+1)^2 + 3$将问题转化为$-3$ 的二次剩余判定,再用二次互反律化简。详见 二次剩余与阶


第 7 题(组合)

题目:$8 \times 8$ 棋盘每格染红或蓝。证明存在 4 格同色矩形(两行两列交叉处)。

证明

每列分析:每列 8 格染 2 色,由鸽巢原理至少 $\lceil 8/2 \rceil = 4$ 格同色。设某列至少 4 格红色(蓝色同理)。

关键计数:每列 8 格中红色 $\ge 4$格的红色位置集合$S$($|S| \ge 4$),或蓝色 $\ge 4$格。因$4 + 4 = 8$,每列必有一色 $\ge 4$ 格。

行对计数:8 行中取 2 行有 $\binom{8}{2} = 28$个行对。每列至少有一色在 4 格以上,该色贡献$\binom{4}{2} = 6$ 个同色行对(至少)。

8 列每列贡献至少 6 个同色行对(某一色),共 $\ge 48$ 个"列-同色行对"。

但行对总数 $= 28$,每行对有 2 色。若每个行对在每色下至多出现在 1 列(即无同色矩形),则"列-同色行对"总数 $\le 28 \times 2 = 56$。

$48 \le 56$ 不够矛盾。需加强。

加强论证:每列有一色 $\ge 4$,贡献 $\ge \binom{4}{2} = 6$行对。8 列共$\ge 48$。

但某行对若在两列同色(红),则 4 格红矩形存在。若不存在同色矩形,每行对每色至多出现在 1 列,每行对至多 $2$ 列贡献。

"列-同色行对"总数 $\le 28 \times 2 = 56$。$48 \le 56$ 不矛盾。需更紧估计。

正确论证(经典方法

每列 8 格,红 $\ge 4$或蓝$\ge 4$。不妨设 $\ge 4$红。该列红格贡献$\ge \binom{4}{2} = 6$ 红"行对"。

每列至少 6 个同色行对。8 列 $\ge 48$ 同色行对(不区分颜色)。

区分颜色

需区分红蓝。每列恰好一色 $\ge 4$(若恰好 4 红 4 蓝则两色各 4),贡献 $2 \times 6 = 12$。若 5 红 3 蓝则红 $\binom{5}{2}=10$,蓝 $\binom{3}{2}=3$,共 13。

每列同色行对数 $\ge 12$(最坏 4-4 分割)。8 列 $\ge 96$。

行对总数 28,每行对每色至多 1 列(否则同色矩形),每行对至多 2 列贡献。$96 > 28 \times 2 = 56$,矛盾!

故存在同色 4 格矩形。$\square$

证毕

关键是每列贡献 $\ge 12$同色行对(4-4 分割最坏),8 列共$\ge 96 > 56$,鸽巢迫使重复。


第 8 题(几何)

题目:$P$在$\triangle ABC$ 内,$D, E, F$为$P$在$BC, CA, AB$ 上的垂足,$PD = PE = PF$。

(1) 求 $PD$(用 $S, l$ 表示)。 (2) 若 $\angle A = 60°$,$AB = AC$,求 $\angle BPC$。

解答

(1)

$PD = PE = PF =: r$($P$ 到三边等距)。$P$到三边等距$\Rightarrow$ $P$ 为内心(到三边等距的点恰为内心)。

面积分解:$S = S_{PBC} + S_{PCA} + S_{PAB} = \frac{1}{2} a \cdot r + \frac{1}{2} b \cdot r + \frac{1}{2} c \cdot r = \frac{r(a+b+c)}{2} = \frac{rl}{2}$。

$$\boxed{PD = r = \frac{2S}{l}}$$

(2)

$\angle A = 60°$,$AB = AC$(等腰,顶角 60°,故 $\triangle ABC$ 为等边三角形,$\angle B = \angle C = 60°$)。

内心角公式

$\angle BIC = 90° + \angle A / 2$。详见 三角形与圆

$$\angle BPC = \angle BIC = 90° + \frac{60°}{2} = 90° + 30° = 120°$$

$$\boxed{\angle BPC = 120°}$$

内心角公式

$\angle BIC = 90° + A/2$ 是经典结论,对任意三角形成立。证明:$\angle IBC = B/2$,$\angle ICB = C/2$,$\angle BIC = 180° - (B+C)/2 = 180° - (180°-A)/2 = 90° + A/2$。


相关链接

基于 Obsidian 整理 · 由 VitePress 构建