Skip to content

数列与递推方法

一阶线性递推

最基础的递推形式是:

$$a_{n+1} = pa_n + q$$

其中 $p, q$为常数。当$p=1$时退化为等差数列;当$q=0$ 时退化为等比数列。

特征根法

对于 $p \neq 1$的情况,先求不动点$x$(满足 $x=px+q$),即 $x=\frac{q}{1-p}$。然后令 $b_n = a_n - x$,则:

$$b_{n+1} = a_{n+1}-x = (pa_n+q)-(px+q) = p(a_n-x) = pb_n$$

因此 $\lbrace b_n\rbrace $是公比为$p$的等比数列,通项为$b_n = b_1 \cdot p^{n-1}$,进而:

$$a_n = x + (a_1 - x)p^{n-1} = \frac{q}{1-p} + \left(a_1 - \frac{q}{1-p}\right)p^{n-1}$$

记忆口诀

一阶线性递推 → 求不动点 → 减去不动点得等比 → 等比通项加不动点。

含 $n$ 的变系数一阶线性递推

形如 $a_{n+1} = p(n)a_n + q(n)$ 的递推,方法为:

  1. 先解对应的齐次形式 $a_{n+1}=p(n)a_n$,即 $a_n = a_1\prod_{k=1}^{n-1}p(k)$
  2. 再用常数变易法求特解

一阶线性非齐次递推的常数变易法

对于 $a_{n+1} = pa_n + f(n)$($p$ 为常数,$f(n)$为已知函数),先解齐次部分$a_{n+1}^{(h)} = p a_n^{(h)}$,得 $a_n^{(h)} = C \cdot p^{\thinspace{}n-1}$。然后设特解 $a_n^{(p)} = C_n \cdot p^{\thinspace{}n-1}$,代入原递推确定 $C_n$。

代入得 $C_{n+1} \cdot p^{\thinspace{}n} = p \cdot C_n \cdot p^{\thinspace{}n-1} + f(n) = C_n \cdot p^{\thinspace{}n} + f(n)$,于是:

$$C_{n+1} - C_n = \frac{f(n)}{p^{\thinspace{}n}}$$

累加得 $C_n = C_1 + \sum_{k=1}^{n-1}\frac{f(k)}{p^{\thinspace{}k}}$。通解为 $a_n = C_n \cdot p^{\thinspace{}n-1}$。

常数变易法步骤

  1. 写出齐次通解 $a_n^{(h)} = C \cdot p^{\thinspace{}n-1}$
  2. 将常数 $C$变为函数$C_n$,代入原递推
  3. 得到 $C_n$ 的递推关系,累加求解
  4. 利用初值 $a_1$确定$C_1$

例题:$a_1 = 1$,$a_{n+1} = 2a_n + 3^n$,求通项。

齐次通解 $a_n^{(h)} = C \cdot 2^{n-1}$。设 $a_n = C_n \cdot 2^{n-1}$,代入:

$$C_{n+1} \cdot 2^n = 2 \cdot C_n \cdot 2^{n-1} + 3^n = C_n \cdot 2^n + 3^n$$

$$C_{n+1} - C_n = \left(\frac{3}{2}\right)^n$$

$$C_n = C_1 + \sum_{k=1}^{n-1}\left(\frac{3}{2}\right)^k = C_1 + \frac{\frac{3}{2}\left[\left(\frac{3}{2}\right)^{n-1}-1\right]}{\frac{3}{2}-1} = C_1 + 3\left[\left(\frac{3}{2}\right)^{n-1}-1\right]$$

由 $a_1 = 1 = C_1 \cdot 2^0 = C_1$,得 $C_1 = 1$。

$$C_n = 1 + 3\left(\frac{3}{2}\right)^{n-1} - 3 = 3\left(\frac{3}{2}\right)^{n-1} - 2$$

$$a_n = C_n \cdot 2^{n-1} = 3 \cdot 3^{n-1} - 2 \cdot 2^{n-1} = 3^n - 2^n$$

常数变易法 vs 待定系数法

当 $f(n) = q^n$且$q \neq p$时,也可直接设特解$a_n^{(p)} = A \cdot q^n$用待定系数法。但当$q = p$(共振情况)时,需设 $a_n^{(p)} = A \cdot n \cdot p^n$。常数变易法是更通用的方法。

一阶递推的求和法

对于任意递推 $a_{n+1} = f(a_n, n)$,最朴素也最万能的思路是写出相邻两项之差:

$$a_n = a_1 + \sum_{k=1}^{n-1}(a_{k+1} - a_k)$$

核心思想

将递推关系转化为 $a_{k+1} - a_k$ 的表达式,然后通过累加得到通项。这是处理一阶递推的基本思路,也是理解「累加法」的出发点。

累加法与累乘法

累加法:当递推可化为 $a_{n+1} - a_n = f(n)$ 时,直接累加:

$$a_n = a_1 + \sum_{k=1}^{n-1} f(k)$$

常见 $f(n)$ 的求和公式

  • $f(n) = n$:$\sum_{k=1}^{n-1} k = \frac{n(n-1)}{2}$
  • $f(n) = n^2$:$\sum_{k=1}^{n-1} k^2 = \frac{(n-1)n(2n-1)}{6}$
  • $f(n) = q^n$($q \neq 1$):$\sum_{k=1}^{n-1} q^k = \frac{q(q^{n-1}-1)}{q-1}$
  • $f(n) = \frac{1}{n(n+1)}$:$\sum_{k=1}^{n-1} \frac{1}{k(k+1)} = 1 - \frac{1}{n}$

累乘法:当递推可化为 $a_{n+1} = f(n) \cdot a_n$ 时,累乘:

$$a_n = a_1 \prod_{k=1}^{n-1} f(k)$$

常见 $f(n)$ 的累乘公式

  • $f(n) = \frac{n}{n+1}$:$a_n = \frac{a_1}{n}$
  • $f(n) = \frac{n+1}{n}$:$a_n = a_1 \cdot n$
  • $f(n) = q$:$a_n = a_1 \cdot q^{n-1}$(等比数列)
  • $f(n) = \frac{n+2}{n}$:$a_n = \frac{a_1 \cdot n(n+1)}{2}$

例题:$a_1 = 1$,$a_{n+1} = a_n + 2n + 1$,求通项。

化为 $a_{n+1} - a_n = 2n + 1$,累加:

$$a_n = 1 + \sum_{k=1}^{n-1}(2k+1) = 1 + 2 \cdot \frac{(n-1)n}{2} + (n-1) = 1 + n(n-1) + n - 1 = n^2$$

例题:$a_1 = 1$,$a_{n+1} = \frac{n}{n+2} \cdot a_n$,求通项。

累乘:$a_n = 1 \cdot \prod_{k=1}^{n-1}\frac{k}{k+2} = \frac{1 \cdot 2 \cdot 3 \cdots (n-1)}{3 \cdot 4 \cdot 5 \cdots (n+1)} = \frac{2}{(n+1)n} = \frac{2}{n(n+1)}$

二阶线性齐次递推

$$a_{n+2} = pa_{n+1} + qa_n$$

特征方程法

设 $a_n = \lambda^n$ 代入,得到特征方程

$$\lambda^2 - p\lambda - q = 0$$

根据判别式 $\Delta = p^2+4q$ 分三种情况:

三种情况

  1. $\Delta > 0$(两相异实根 $\lambda_1 \neq \lambda_2$): $$a_n = C_1\lambda_1^n + C_2\lambda_2^n$$ 其中 $C_1, C_2$由初值$a_1, a_2$ 确定。

  2. $\Delta = 0$(重根 $\lambda_1 = \lambda_2 = \lambda$): $$a_n = (C_1 + C_2 n)\lambda^n$$

  3. $\Delta < 0$(共轭复根 $\lambda = re^{\pm i\theta}$): $$a_n = r^n(C_1\cos n\theta + C_2\sin n\theta)$$

斐波那契数列(竞赛视角)

斐波那契数列由 $F_1=F_2=1$,$F_{n+2}=F_{n+1}+F_n$ 定义。

特征方程 $\lambda^2-\lambda-1=0$,根为 $\lambda_{1,2}=\frac{1\pm\sqrt{5}}{2}$(黄金比例 $\phi$和$-\phi^{-1}$)。

通项公式(比内公式): $$F_n = \frac{1}{\sqrt{5}}\left[\left(\frac{1+\sqrt{5}}{2}\right)^n - \left(\frac{1-\sqrt{5}}{2}\right)^n\right]$$

竞赛中的斐波那契性质

  • $F_1+F_2+\cdots+F_n = F_{n+2}-1$
  • $F_1^2+F_2^2+\cdots+F_n^2 = F_nF_{n+1}$
  • $\gcd(F_m, F_n) = F_{\gcd(m,n)}$
  • $F_{n-1}F_{n+1}-F_n^2 = (-1)^n$(卡西尼恒等式)

二阶线性非齐次递推

形如 $a_{n+2} = p a_{n+1} + q a_n + f(n)$ 的递推,通解 = 齐次通解 + 非齐次特解。

待定系数法

根据 $f(n)$ 的形式设特解:

特解形式对照表

$f(n)$的形式特解$a_n^{(p)}$ 的形式条件
多项式 $P_m(n)$($m$次)$Q_m(n)$($m$ 次多项式)1 不是特征根
多项式 $P_m(n)$$n \cdot Q_m(n)$1 是单特征根
多项式 $P_m(n)$$n^2 \cdot Q_m(n)$1 是重特征根
$A \cdot r^n$$B \cdot r^n$$r$ 不是特征根
$A \cdot r^n$$B \cdot n \cdot r^n$$r$ 是单特征根
$A \cdot r^n$$B \cdot n^2 \cdot r^n$$r$ 是重特征根
$P_m(n) \cdot r^n$$Q_m(n) \cdot r^n$$r$ 不是特征根

其中 $P_m(n)$表示$m$ 次多项式,$Q_m(n)$表示待定系数的$m$ 次多项式。

例题:$a_1 = 0, a_2 = 1$,$a_{n+2} = 5a_{n+1} - 6a_n + 2^n$,求通项。

特征方程 $\lambda^2 - 5\lambda + 6 = 0$,$\lambda_1 = 2, \lambda_2 = 3$。

$f(n) = 2^n$,而 $2$是特征根(单根),故设特解$a_n^{(p)} = A \cdot n \cdot 2^n$。

代入递推: $$A(n+2)2^{n+2} = 5A(n+1)2^{n+1} - 6A n 2^n + 2^n$$

两边除以 $2^n$: $$4A(n+2) = 10A(n+1) - 6An + 1$$ $$4An + 8A = 10An + 10A - 6An + 1$$ $$4An + 8A = 4An + 10A + 1$$ $$8A = 10A + 1 \thickspace\Rightarrow\thickspace -2A = 1 \thickspace\Rightarrow\thickspace A = -\frac{1}{2}$$

特解 $a_n^{(p)} = -\frac{1}{2} n \cdot 2^n = -n \cdot 2^{n-1}$。

齐次通解 $a_n^{(h)} = C_1 \cdot 2^n + C_2 \cdot 3^n$。

通解 $a_n = C_1 \cdot 2^n + C_2 \cdot 3^n - n \cdot 2^{n-1}$。

代入初值: $$\begin{cases} 2C_1 + 3C_2 - 2 = 0 \newline 4C_1 + 9C_2 - 4 = 1 \end{cases}$$

解得 $C_1 = \frac{1}{2}, C_2 = \frac{1}{3}$。

故 $a_n = \frac{1}{2} \cdot 2^n + \frac{1}{3} \cdot 3^n - n \cdot 2^{n-1} = 2^{n-1} + 3^{n-1} - n \cdot 2^{n-1}$。

叠加原理

若 $f(n) = f_1(n) + f_2(n)$,可分别求 $a_{n+2} = p a_{n+1} + q a_n + f_1(n)$和$a_{n+2} = p a_{n+1} + q a_n + f_2(n)$的特解$a_n^{(p1)}$和$a_n^{(p2)}$,则 $a_n^{(p)} = a_n^{(p1)} + a_n^{(p2)}$ 是原方程的特解。

叠加原理

线性递推中,非齐次项可以分解为若干项的和,各子项的特解相加即为原方程的特解。这大大简化了 $f(n)$ 为混合型(如多项式 + 指数)时的求解。

例题:$a_{n+2} = 5a_{n+1} - 6a_n + 4n + 3^n$,求特解形式。

$f(n) = 4n + 3^n$,分解为 $f_1(n) = 4n$和$f_2(n) = 3^n$。

特征根为 $2, 3$。对于 $f_1(n) = 4n$(1 不是特征根),设 $a_n^{(p1)} = An + B$。 对于 $f_2(n) = 3^n$(3 是特征根),设 $a_n^{(p2)} = C \cdot n \cdot 3^n$。

总特解形式:$a_n^{(p)} = An + B + C \cdot n \cdot 3^n$。

高阶线性递推

三阶及以上线性递推的特征方程法

对于 $k$ 阶线性齐次递推:

$$a_{n+k} = c_1 a_{n+k-1} + c_2 a_{n+k-2} + \cdots + c_k a_n$$

特征方程为:

$$\lambda^k - c_1\lambda^{k-1} - c_2\lambda^{k-2} - \cdots - c_k = 0$$

$k$ 阶线性齐次递推的通解结构

设特征方程的 $k$个根为$\lambda_1, \lambda_2, \ldots, \lambda_k$(计重数):

  • 每个单实根 $\lambda$对应通解中的一项$C \cdot \lambda^n$
  • 每个 $m$重实根$\lambda$对应通解中的项$(C_1 + C_2 n + \cdots + C_m n^{m-1})\lambda^n$
  • 每对共轭复根 $re^{\pm i\theta}$对应$r^n(C_1 \cos n\theta + C_2 \sin n\theta)$
  • 通解为以上各项的线性组合,共含 $k$ 个待定常数

例题(Tribonacci 数列):$T_1 = T_2 = 1, T_3 = 2$,$T_{n+3} = T_{n+2} + T_{n+1} + T_n$,求特征方程。

特征方程 $\lambda^3 - \lambda^2 - \lambda - 1 = 0$。

这是一个三次方程,有一个实根和两个共轭复根。通解形式为:

$$T_n = C_1 \lambda_1^n + C_2 \lambda_2^n + C_3 \lambda_3^n$$

其中 $\lambda_1, \lambda_2, \lambda_3$ 为特征根,$C_1, C_2, C_3$ 由初值确定。

Tribonacci 数列的近似值

特征方程 $\lambda^3 - \lambda^2 - \lambda - 1 = 0$的最大实根约为$\lambda_1 \approx 1.8393$,称为 Tribonacci 常数。$\frac{T_{n+1}}{T_n} \to \lambda_1$。

线性递推的母函数方法

母函数(生成函数)的定义

对于数列 $\lbrace a_n\rbrace _{n=0}^{\infty}$,其普通型母函数(生成函数)定义为形式幂级数:

$$G(x) = \sum_{n=0}^{\infty} a_n x^n$$

母函数的核心思想

将数列的递推关系转化为关于 $G(x)$的函数方程,解出$G(x)$ 的解析表达式,再将其展开为幂级数,$x^n$的系数即为$a_n$。

用母函数求斐波那契数列通项

设 $F_0 = 0, F_1 = 1$,$F_{n+2} = F_{n+1} + F_n$($n \geq 0$)。母函数 $G(x) = \sum_{n=0}^{\infty} F_n x^n$。

$$\begin{aligned} G(x) &= F_0 + F_1 x + \sum_{n=2}^{\infty} F_n x^n \newline &= x + \sum_{n=0}^{\infty} F_{n+2} x^{n+2} \newline &= x + \sum_{n=0}^{\infty} (F_{n+1} + F_n) x^{n+2} \newline &= x + x\sum_{n=0}^{\infty} F_{n+1} x^{n+1} + x^2\sum_{n=0}^{\infty} F_n x^n \newline &= x + x(G(x) - F_0) + x^2 G(x) \newline &= x + x G(x) + x^2 G(x) \end{aligned}$$

解得 $G(x) = \dfrac{x}{1 - x - x^2}$。

将分母分解:$1 - x - x^2 = (1 - \phi x)(1 - \hat{\phi}x)$,其中 $\phi = \frac{1+\sqrt{5}}{2}$,$\hat{\phi} = \frac{1-\sqrt{5}}{2}$。

部分分式展开:

$$G(x) = \frac{1}{\sqrt{5}}\left(\frac{1}{1-\phi x} - \frac{1}{1-\hat{\phi}x}\right) = \frac{1}{\sqrt{5}}\sum_{n=0}^{\infty}(\phi^n - \hat{\phi}^n)x^n$$

故 $F_n = \frac{1}{\sqrt{5}}(\phi^n - \hat{\phi}^n)$,即比内公式。

用母函数求卡特兰数通项

卡特兰数 $C_n$满足$C_0 = 1$,$C_{n+1} = \sum_{k=0}^{n} C_k C_{n-k}$($n \geq 0$)。

设母函数 $G(x) = \sum_{n=0}^{\infty} C_n x^n$。

$$G(x)^2 = \sum_{n=0}^{\infty}\left(\sum_{k=0}^{n} C_k C_{n-k}\right)x^n = \sum_{n=0}^{\infty} C_{n+1} x^n = \frac{G(x) - 1}{x}$$

于是 $x G(x)^2 - G(x) + 1 = 0$,解得 $G(x) = \dfrac{1 - \sqrt{1-4x}}{2x}$(取负号以保证 $G(0) = C_0 = 1$)。

利用广义二项式定理展开 $\sqrt{1-4x}$:

$$G(x) = \frac{1}{2x}\left[1 - \sum_{n=0}^{\infty}\binom{1/2}{n}(-4x)^n\right]$$

化简得 $C_n = \frac{1}{n+1}\binom{2n}{n}$。

母函数求递推的一般步骤

  1. 设母函数 $G(x) = \sum_{n=0}^{\infty} a_n x^n$
  2. 将递推关系两边乘以 $x^n$并对$n$ 求和
  3. 利用 $G(x)$ 及其导数/积分表达各项和式
  4. 得到关于 $G(x)$的方程,解出$G(x)$
  5. 将 $G(x)$展开为幂级数,读出系数$a_n$

例题:$a_0 = 1$,$a_{n+1} = 2a_n + 1$($n \geq 0$),用母函数求 $a_n$。

设 $G(x) = \sum_{n=0}^{\infty} a_n x^n$。

$$\sum_{n=0}^{\infty} a_{n+1} x^n = 2\sum_{n=0}^{\infty} a_n x^n + \sum_{n=0}^{\infty} x^n$$

左边 $= \frac{G(x) - a_0}{x} = \frac{G(x) - 1}{x}$,右边 $= 2G(x) + \frac{1}{1-x}$。

$$\frac{G(x) - 1}{x} = 2G(x) + \frac{1}{1-x}$$

解得 $G(x) = \frac{1}{(1-x)(1-2x)} = \frac{2}{1-2x} - \frac{1}{1-x}$。

展开:$G(x) = 2\sum_{n=0}^{\infty} 2^n x^n - \sum_{n=0}^{\infty} x^n = \sum_{n=0}^{\infty}(2^{n+1} - 1)x^n$。

故 $a_n = 2^{n+1} - 1$。

分式线性递推:不动点法

对于形如 $a_{n+1} = \dfrac{pa_n+q}{ra_n+s}$ 的递推,考虑不动点方程:

$$x = \frac{px+q}{rx+s}, \quad 即 \quad rx^2 + (s-p)x - q = 0$$

不动点法分类

  • 两相异不动点 $\alpha \neq \beta$:令 $b_n = \frac{a_n-\alpha}{a_n-\beta}$,则 $\lbrace b_n\rbrace $ 为等比数列。
  • 重不动点 $\alpha = \beta$:令 $b_n = \frac{1}{a_n-\alpha}$,则 $\lbrace b_n\rbrace $ 为等差数列。
  • 无实不动点:数列表现为周期数列。

分式线性递推的矩阵表示

将分式线性递推 $a_{n+1} = \dfrac{pa_n + q}{ra_n + s}$与矩阵$M = \begin{pmatrix}p & q \newline r & s\end{pmatrix}$ 对应。

定义作用:若 $a = \dfrac{p x + q}{r x + s}$,则记 $a = M \circ x$。那么:

$$a_n = M^n \circ a_1$$

其中 $M^n$是矩阵的$n$ 次幂。迭代分式线性递推等价于计算矩阵的幂。

矩阵表示的优势

  • 矩阵乘法对应于分式线性变换的复合
  • 不动点方程 $x = \frac{px+q}{rx+s}$等价于求矩阵$M$ 的特征向量
  • 通过矩阵对角化可求 $M^n$,进而得到 $a_n$ 的通项

例题:$a_1 = 2$,$a_{n+1} = \dfrac{3a_n - 2}{a_n}$,用矩阵法求通项。

对应矩阵 $M = \begin{pmatrix}3 & -2 \newline 1 & 0\end{pmatrix}$。

特征方程 $\det(M - \lambda I) = \lambda^2 - 3\lambda + 2 = 0$,$\lambda_1 = 1, \lambda_2 = 2$。

对角化 $M = PDP^{-1}$,其中 $D = \begin{pmatrix}1 & 0 \newline 0 & 2\end{pmatrix}$。

则 $M^n = PD^nP^{-1}$,进而 $a_n = M^n \circ a_1$。

具体计算可得 $a_n = \dfrac{2^{n+1} - 1}{2^n - 1}$。

矩阵法 vs 不动点法

矩阵法本质上将分式线性递推的迭代问题转化为矩阵乘幂问题,与不动点法殊途同归。当不动点较复杂时,矩阵法可能更系统化。

非线性递推的处理

取对数法

当递推形式为 $a_{n+1} = c \cdot a_n^k$ 时,两边取对数: $$\ln a_{n+1} = \ln c + k\ln a_n$$

令 $b_n = \ln a_n$,则 $b_{n+1}=kb_n+\ln c$,化为一阶线性递推。

取倒数法

当递推形式为 $a_{n+1} = \dfrac{a_n}{pa_n+q}$ 时,取倒数: $$\frac{1}{a_{n+1}} = p + \frac{q}{a_n}$$

令 $b_n = \frac{1}{a_n}$,则 $b_{n+1}=qb_n+p$,化为一阶线性递推。

三角换元法

当递推中出现 $a_{n+1} = 2a_n^2-1$型时,联想到$\cos 2\theta = 2\cos^2\theta-1$,令 $a_n = \cos\theta_n$ 可化简。

同理,$a_{n+1} = \frac{2a_n}{1-a_n^2}$联想到$\tan 2\theta = \frac{2\tan\theta}{1-\tan^2\theta}$。

平方型递推

形如 $a_{n+1} = a_n^2 + c$或$a_{n+1} = a_n^2 + b a_n + c$ 的递推。

处理策略

  1. 配方:若 $a_{n+1} = a_n^2 + b a_n + c$,尝试配方为 $a_{n+1} + d = (a_n + d)^2$ 的形式
  2. 取对数:若可化为 $b_{n+1} = b_n^2$型,则$b_n = b_1^{2^{n-1}}$
  3. 三角换元:若出现 $a_{n+1} = 2a_n^2 - 1$型,用$\cos$ 换元

例题:$a_1 = 3$,$a_{n+1} = a_n^2 - 2a_n + 2$,求通项。

配方:$a_{n+1} = (a_n - 1)^2 + 1$,即 $a_{n+1} - 1 = (a_n - 1)^2$。

令 $b_n = a_n - 1$,则 $b_{n+1} = b_n^2$,$b_1 = 2$。

$b_n = 2^{2^{n-1}}$,故 $a_n = 2^{2^{n-1}} + 1$。

有理递推的一般处理策略

对于更复杂的非线性递推 $a_{n+1} = f(a_n)$,一般策略:

处理流程

  1. 尝试换元:寻找合适的 $b_n = g(a_n)$ 使递推线性化
  2. 尝试取倒数:若 $f$ 是分式形式,取倒数可能简化
  3. 尝试取对数:若 $f$ 是乘积/幂形式,取对数
  4. 尝试三角换元:若 $f$ 与三角函数恒等式相似
  5. 不动点分析:求不动点,通过减去不动点来简化
  6. 桥函数法:寻找共轭函数

递推的周期性问题

若递推 $a_{n+1} = f(a_n)$中的函数$f$满足$f^{(T)}(x) = x$($f$的$T$次迭代为恒等映射),则对任意初值数列为周期为$T$ 的周期数列。

常见的周期递推

  • $a_{n+1} = -\dfrac{1}{a_n}$:周期为 2($a_{n+2} = a_n$)
  • $a_{n+1} = \dfrac{1}{1-a_n}$:周期为 3
  • $a_{n+1} = \dfrac{a_n-1}{a_n+1}$:周期为 4
  • $a_{n+1} = \dfrac{1+a_n}{1-a_n}$:周期为 4

判断周期性的方法

计算 $a_2, a_3, a_4, \ldots$,看是否出现 $a_{n+T} = a_n$。一旦发现周期,即可直接写出所有项。

例题:$a_1 = 2$,$a_{n+1} = \dfrac{1}{1-a_n}$,求 $a_{2024}$。

计算:$a_1 = 2$,$a_2 = \frac{1}{1-2} = -1$,$a_3 = \frac{1}{1-(-1)} = \frac{1}{2}$,$a_4 = \frac{1}{1-\frac{1}{2}} = 2 = a_1$。

周期为 3。$2024 \equiv 2 \pmod{3}$,故 $a_{2024} = a_2 = -1$。

桥函数法

桥函数法(函数迭代法)

如果递推 $a_{n+1} = f(a_n)$中的函数$f$可以通过一个可逆函数$g$与一个简单函数$h$共轭,即$f = g^{-1} \circ h \circ g$,那么: $$a_n = g^{-1}(h^{n-1}(g(a_1)))$$ 其中 $h^{n-1}$表示$h$的$n-1$ 次迭代。

例如:$a_{n+1} = \frac{a_n}{1+a_n}$,取 $g(x)=\frac{1}{x}$,则 $h(x)=x+1$,故 $a_n = \frac{a_1}{1+(n-1)a_1}$。

数列的差分方法

差分算子

定义前向差分算子 $\Delta$:

$$\Delta a_n = a_{n+1} - a_n$$

差分的基本性质

  • $\Delta(C) = 0$(常数的差分为零)
  • $\Delta(a_n + b_n) = \Delta a_n + \Delta b_n$(线性性)
  • $\Delta(a_n b_n) = a_{n+1}\Delta b_n + b_n \Delta a_n$(乘法法则)
  • $\Delta\left(\frac{a_n}{b_n}\right) = \frac{b_n \Delta a_n - a_n \Delta b_n}{b_n b_{n+1}}$(除法法则)

高阶差分

递归定义 $k$ 阶差分:

$$\Delta^{k} a_n = \Delta(\Delta^{k-1} a_n) = \sum_{j=0}^{k}(-1)^{k-j}\binom{k}{j}a_{n+j}$$

高阶差分的意义

  • 若 $\lbrace a_n\rbrace $是$m$次多项式数列,则$\Delta^{m+1} a_n = 0$(对所有 $n$)
  • 反之,若 $\Delta^{m+1} a_n = 0$且$\Delta^{m} a_n \neq 0$,则 $a_n$是$m$ 次多项式

差分与递推的关系

递推 $a_{n+1} = f(a_n, n)$ 本质上是用差分方程描述数列。一阶递推可以写成:

$$\Delta a_n = f(a_n, n) - a_n$$

高阶递推可以写成 $\Delta^k a_n = \cdots$ 的形式。

用差分求多项式数列的通项

对于多项式数列,可以利用牛顿前向差分公式:

$$a_n = \sum_{k=0}^{m} \binom{n-1}{k} \Delta^k a_1$$

其中 $\binom{n-1}{k} = \frac{(n-1)(n-2)\cdots(n-k)}{k!}$($k \geq 1$),$\binom{n-1}{0} = 1$。

例题:已知 $a_1 = 2, a_2 = 7, a_3 = 16, a_4 = 29$,且 $a_n$是$n$ 的二次多项式,求通项。

计算差分: $\Delta a_1 = 5, \Delta a_2 = 9, \Delta a_3 = 13$ $\Delta^2 a_1 = 4, \Delta^2 a_2 = 4$(常数,确认为二次)

$$\begin{aligned} a_n &= a_1 + \binom{n-1}{1}\Delta a_1 + \binom{n-1}{2}\Delta^2 a_1 \newline &= 2 + (n-1) \cdot 5 + \frac{(n-1)(n-2)}{2} \cdot 4 \newline &= 2 + 5n - 5 + 2(n^2 - 3n + 2) \newline &= 2n^2 - n + 1 \end{aligned}$$

数列求和进阶

裂项相消法

将通项 $a_n$写成$a_n = b_{n+1} - b_n$ 的形式,则:

$$\sum_{k=1}^{n} a_k = b_{n+1} - b_1$$

常见裂项公式

  • $\frac{1}{n(n+1)} = \frac{1}{n} - \frac{1}{n+1}$
  • $\frac{1}{n(n+1)(n+2)} = \frac{1}{2}\left[\frac{1}{n(n+1)} - \frac{1}{(n+1)(n+2)}\right]$
  • $\frac{1}{n(n+k)} = \frac{1}{k}\left(\frac{1}{n} - \frac{1}{n+k}\right)$
  • $\frac{1}{\sqrt{n+1}+\sqrt{n}} = \sqrt{n+1} - \sqrt{n}$(分母有理化)
  • $n \cdot n! = (n+1)! - n!$

例题:求 $S_n = \sum_{k=1}^{n} \frac{1}{k(k+1)(k+2)}$。

$$\begin{aligned} S_n &= \frac{1}{2}\sum_{k=1}^{n}\left[\frac{1}{k(k+1)} - \frac{1}{(k+1)(k+2)}\right] \newline &= \frac{1}{2}\left[\frac{1}{1 \cdot 2} - \frac{1}{(n+1)(n+2)}\right] \newline &= \frac{1}{4} - \frac{1}{2(n+1)(n+2)} \end{aligned}$$

分组求和

将数列拆分为若干个子数列分别求和,再合并结果。适用于:

  • 奇偶项规律不同的数列
  • 可拆分为等差 + 等比的形式

例题:求 $S_n = \sum_{k=1}^{n} (2k-1) \cdot 3^{k-1}$。

这是「等差 × 等比」混合型求和。用错位相减法:

$$\begin{aligned} S_n &= 1 \cdot 3^0 + 3 \cdot 3^1 + 5 \cdot 3^2 + \cdots + (2n-1) \cdot 3^{n-1} \newline 3S_n &= \quad\quad\thickspace 1 \cdot 3^1 + 3 \cdot 3^2 + \cdots + (2n-3) \cdot 3^{n-1} + (2n-1) \cdot 3^n \end{aligned}$$

相减:$-2S_n = 1 + 2(3^1 + 3^2 + \cdots + 3^{n-1}) - (2n-1) \cdot 3^n$

$-2S_n = 1 + 2 \cdot \frac{3(3^{n-1}-1)}{2} - (2n-1) \cdot 3^n = 1 + 3^n - 3 - (2n-1) \cdot 3^n$

$S_n = (n-1) \cdot 3^n + 1$。

阿贝尔求和公式(分部求和)

阿贝尔求和公式

设 $A_n = \sum_{k=1}^{n} a_k$,则: $$\sum_{k=1}^{n} a_k b_k = A_n b_n + \sum_{k=1}^{n-1} A_k(b_k - b_{k+1})$$ 这是离散版本的分部积分公式,对应 $\int u dv = uv - \int v du$。

数列不等式

递推数列的不等式证明

对于递推数列,常用以下方法证明不等式:

  1. 数学归纳法:直接归纳证明 $a_n \leq M$或$a_n \geq m$
  2. 单调性分析:通过 $a_{n+1} - a_n$ 的符号判断单调性
  3. 辅助函数法:令 $f(x) = a_{n+1}$的表达式,研究$f(x)$ 的性质

常用技巧:放缩

若 $a_{n+1} = f(a_n)$且$f$单调递增,则给定$a_1$的范围后,可利用$f$ 的单调性逐项放缩。

放缩法证明数列不等式

例题:证明 $\sum_{k=1}^{n} \frac{1}{k^2} < 2$($n \geq 1$)。

利用 $\frac{1}{k^2} < \frac{1}{k(k-1)} = \frac{1}{k-1} - \frac{1}{k}$($k \geq 2$):

$$\sum_{k=1}^{n} \frac{1}{k^2} < 1 + \sum_{k=2}^{n}\left(\frac{1}{k-1} - \frac{1}{k}\right) = 1 + 1 - \frac{1}{n} = 2 - \frac{1}{n} < 2$$

数列的单调性与有界性综合应用

这是判断递推数列收敛的核心方法。结合单调有界定理,常用于求极限。

例题:$a_1 = 1$,$a_{n+1} = \sqrt{3a_n + 4}$,证明数列收敛并求极限。

先证单调递增:$a_2 = \sqrt{7} > 1 = a_1$。若 $a_n > a_{n-1}$,则 $a_{n+1} = \sqrt{3a_n + 4} > \sqrt{3a_{n-1} + 4} = a_n$。归纳得 $\lbrace a_n\rbrace $ 单调递增。

再证有上界:$a_1 = 1 < 4$。若 $a_n < 4$,则 $a_{n+1} = \sqrt{3a_n + 4} < \sqrt{3 \cdot 4 + 4} = 4$。归纳得 $a_n < 4$。

由单调有界定理,数列收敛。设极限 $L$,则 $L = \sqrt{3L + 4}$,$L^2 - 3L - 4 = 0$,$L = 4$($L = -1$舍去)。故$a_n \to 4$。

数列中的数论问题

递推数列的整除性

对于整数递推数列,常研究其整除性质。

例题:$a_1 = 1, a_2 = 1$,$a_{n+2} = a_{n+1} + 2a_n$,证明对所有 $n$,$a_n$ 为奇数。

归纳法:$a_1 = 1$(奇),$a_2 = 1$(奇)。假设 $a_n$和$a_{n+1}$均为奇数,则$a_{n+2} = a_{n+1} + 2a_n = \text{奇} + \text{偶} = \text{奇}$。故所有 $a_n$ 为奇数。

递推数列的模周期(皮萨诺周期)

皮萨诺周期

斐波那契数列模 $m$的余数序列$\lbrace F_n \bmod m\rbrace $必定是周期数列。其周期长度$\pi(m)$ 称为皮萨诺周期。

  • $\pi(2) = 3$:$1,1,0,1,1,0,\ldots$
  • $\pi(3) = 8$:$1,1,2,0,2,2,1,0,\ldots$
  • $\pi(5) = 20$

一般结论

任何满足常系数线性递推的整数数列,模 $m$后必定最终周期。这是因为模$m$ 的状态空间有限,由鸽巢原理,状态必重复。

例题:求 $F_{2024} \bmod 4$。

斐波那契数列模 4:$1,1,2,3,1,0,1,1,2,3,1,0,\ldots$,周期为 6。

$2024 \equiv 2 \pmod{6}$,故 $F_{2024} \bmod 4 = F_2 \bmod 4 = 1$。

数列与数学归纳法

竞赛中,数学归纳法常用于:

  1. 证明递推数列的显式通项公式
  2. 证明数列的单调有界性
  3. 证明数列不等式的成立

第二数学归纳法

假设命题 $P(1), P(2), \ldots, P(k)$成立,推出$P(k+1)$ 成立。这在处理二阶及以上递推时尤为有用。

数列极限与收敛性

对于递推定义的数列 $a_{n+1}=f(a_n)$,若数列收敛且 $f$连续,则极限$L$满足$L=f(L)$,即 $L$是$f$ 的不动点。

单调有界定理是判断收敛的最常用工具:

  • 若数列单调递增且有上界,则收敛
  • 若数列单调递减且有下界,则收敛

精选例题

例题 1

题目:求 $a_1=1$,$a_{n+1}=2a_n+3$ 的通项。

解析: 不动点方程 $x=2x+3$,得 $x=-3$。

令 $b_n=a_n+3$,则 $b_{n+1}=a_{n+1}+3=2a_n+6=2(a_n+3)=2b_n$。

故 $b_n=b_1\cdot 2^{n-1}=4\cdot 2^{n-1}=2^{n+1}$。

$a_n=2^{n+1}-3$。

例题 2

题目:求 $a_1=1, a_2=2$,$a_{n+2}=5a_{n+1}-6a_n$ 的通项。

解析: 特征方程 $\lambda^2-5\lambda+6=0$,根为 $\lambda_1=2, \lambda_2=3$。

通项形式:$a_n = C_1 \cdot 2^n + C_2 \cdot 3^n$。

代入初值: $$\begin{cases} 2C_1+3C_2=1 \newline 4C_1+9C_2=2 \end{cases}$$

解得 $C_1=\frac{1}{2}, C_2=0$。

故 $a_n = \frac{1}{2} \cdot 2^n = 2^{n-1}$。

例题 3

题目(斐波那契通项推导):$F_1=F_2=1$,$F_{n+2}=F_{n+1}+F_n$,求通项公式。

解析: 特征方程 $\lambda^2-\lambda-1=0$,$\lambda_{1,2}=\frac{1\pm\sqrt{5}}{2}$。

通项 $F_n=C_1\lambda_1^n + C_2\lambda_2^n$,代入 $n=1,2$:

$$\begin{cases} C_1\lambda_1 + C_2\lambda_2 = 1 \newline C_1\lambda_1^2 + C_2\lambda_2^2 = 1 \end{cases}$$

利用 $\lambda_i^2=\lambda_i+1$(由特征方程),两式相减: $C_1(\lambda_1^2-\lambda_1)+C_2(\lambda_2^2-\lambda_2)=0$,即 $C_1 \cdot 1 + C_2 \cdot 1 = 0$,$C_1=-C_2$。

代入第一式:$C_1(\lambda_1-\lambda_2)=1$,$\lambda_1-\lambda_2=\sqrt{5}$,故 $C_1=\frac{1}{\sqrt{5}}, C_2=-\frac{1}{\sqrt{5}}$。

$$F_n = \frac{1}{\sqrt{5}}\left[\left(\frac{1+\sqrt{5}}{2}\right)^n - \left(\frac{1-\sqrt{5}}{2}\right)^n\right]$$

例题 4

题目:$a_1=2$,$a_{n+1}=\dfrac{a_n+2}{2a_n+1}$,求通项。

解析: 不动点方程 $x=\frac{x+2}{2x+1}$,即 $2x^2+x=x+2$,$x^2=1$,$x=\pm 1$。

两相异不动点,令 $b_n = \frac{a_n-1}{a_n+1}$。

$$b_{n+1} = \frac{\frac{a_n+2}{2a_n+1}-1}{\frac{a_n+2}{2a_n+1}+1} = \frac{(a_n+2)-(2a_n+1)}{(a_n+2)+(2a_n+1)} = \frac{1-a_n}{3a_n+3} = -\frac{1}{3}\cdot\frac{a_n-1}{a_n+1} = -\frac{1}{3}b_n$$

故 $\lbrace b_n\rbrace $是公比$-\frac{1}{3}$ 的等比数列。

$b_1 = \frac{2-1}{2+1} = \frac{1}{3}$,$b_n = \frac{1}{3}(-\frac{1}{3})^{n-1}$。

由 $b_n = \frac{a_n-1}{a_n+1}$解出$a_n = \frac{1+b_n}{1-b_n}$。

例题 5

题目:$a_1=1$,$a_{n+1} = a_n^2 + 2a_n$,求 $a_n$。

解析: 观察 $a_{n+1}+1 = a_n^2+2a_n+1 = (a_n+1)^2$。

令 $b_n = a_n+1$,则 $b_{n+1}=b_n^2$,$b_1=2$。

故 $b_n = b_1^{2^{n-1}} = 2^{2^{n-1}}$。

$a_n = 2^{2^{n-1}}-1$。

遇到 $a_{n+1} = a_n^2 + 2a_n$型,联想到$(a_n+1)^2$ 展开。

例题 6

题目:$a_1=\sqrt{2}$,$a_{n+1}=\sqrt{2+a_n}$,判断数列收敛性并求极限。

解析: 先证单调性。$a_2 = \sqrt{2+\sqrt{2}} > \sqrt{2} = a_1$。假设 $a_n > a_{n-1}$,则 $a_{n+1}=\sqrt{2+a_n} > \sqrt{2+a_{n-1}}=a_n$。由归纳法,$\lbrace a_n\rbrace $ 单调递增。

再证有界性。$a_1=\sqrt{2}<2$。若 $a_n<2$,则 $a_{n+1}=\sqrt{2+a_n}<\sqrt{2+2}=2$。由归纳法,$a_n<2$对所有$n$ 成立。

由单调有界定理,数列收敛。设极限为 $L$,则 $L=\sqrt{2+L}$,$L^2-L-2=0$,$L=2$或$L=-1$(舍去负值)。故 $a_n \to 2$。

例题 7

题目:$a_1 = 1$,$a_{n+1} = 3a_n + 2n - 1$,求通项。

解析: 齐次通解 $a_n^{(h)} = C \cdot 3^{n-1}$。$f(n) = 2n-1$是一次多项式,1 不是特征根(特征根为 3),设特解$a_n^{(p)} = An + B$。

代入:$A(n+1) + B = 3(An + B) + 2n - 1$

$An + A + B = 3An + 3B + 2n - 1$

比较系数:$A = 3A + 2 \Rightarrow A = -1$;$A + B = 3B - 1 \Rightarrow -1 + B = 3B - 1 \Rightarrow B = 0$。

特解 $a_n^{(p)} = -n$。齐次通解 $a_n^{(h)} = C \cdot 3^{n-1}$。

通解 $a_n = C \cdot 3^{n-1} - n$。代入 $a_1 = 1$:$C \cdot 3^0 - 1 = 1 \Rightarrow C = 2$。

故 $a_n = 2 \cdot 3^{n-1} - n$。

例题 8

题目:$a_1 = 2$,$a_{n+1} = \dfrac{2a_n + 3}{a_n}$,求通项。

解析: 不动点方程 $x = \frac{2x+3}{x}$,即 $x^2 = 2x + 3$,$x^2 - 2x - 3 = 0$,$x = 3$或$x = -1$。

两相异不动点,令 $b_n = \dfrac{a_n - 3}{a_n + 1}$。

$$b_{n+1} = \frac{\frac{2a_n+3}{a_n} - 3}{\frac{2a_n+3}{a_n} + 1} = \frac{2a_n+3 - 3a_n}{2a_n+3 + a_n} = \frac{3 - a_n}{3a_n + 3} = -\frac{1}{3} \cdot \frac{a_n - 3}{a_n + 1} = -\frac{1}{3}b_n$$

$b_1 = \frac{2-3}{2+1} = -\frac{1}{3}$,$b_n = -\frac{1}{3} \cdot \left(-\frac{1}{3}\right)^{n-1} = \left(-\frac{1}{3}\right)^n$。

由 $b_n = \frac{a_n - 3}{a_n + 1}$解出$a_n = \dfrac{3 + b_n}{1 - b_n} = \dfrac{3 + (-\frac{1}{3})^n}{1 - (-\frac{1}{3})^n}$。

例题 9

题目:$a_1 = 1$,$a_{n+1} = a_n + \dfrac{1}{a_n}$,证明 $a_n \to \infty$并估计$a_n$ 的增长速度。

解析: 首先,$a_{n+1}^2 = a_n^2 + 2 + \dfrac{1}{a_n^2} > a_n^2 + 2$。

累加:$a_n^2 > a_1^2 + 2(n-1) = 2n - 1$,故 $a_n > \sqrt{2n-1}$。

另一方面,$a_{n+1}^2 = a_n^2 + 2 + \dfrac{1}{a_n^2} < a_n^2 + 2 + \dfrac{1}{2n-1}$(当 $n$ 较大时)。

$a_n^2 < 1 + 2(n-1) + \sum_{k=1}^{n-1}\frac{1}{2k-1} \approx 2n + \frac{1}{2}\ln n$。

故 $a_n \sim \sqrt{2n}$($n \to \infty$),且 $a_n \to \infty$。

此类递推的估计技巧

将递推两边平方,将 $a_{n+1} - a_n$转化为$a_{n+1}^2 - a_n^2$ 的形式,再用累加和放缩。

例题 10

题目:$a_1 = 0, a_2 = 1$,$a_{n+2} = a_{n+1} + a_n + n$,求通项。

解析: 齐次特征方程 $\lambda^2 - \lambda - 1 = 0$,特征根 $\lambda_{1,2} = \frac{1 \pm \sqrt{5}}{2}$。

齐次通解 $a_n^{(h)} = C_1 \lambda_1^n + C_2 \lambda_2^n$。

$f(n) = n$(一次多项式),1 不是特征根,设特解 $a_n^{(p)} = An + B$。

代入:$A(n+2) + B = A(n+1) + B + An + B + n$

$An + 2A + B = An + A + B + An + B + n = 2An + A + 2B + n$

比较系数:$A = 2A + 1 \Rightarrow A = -1$;$2A + B = A + 2B \Rightarrow -2 + B = -1 + 2B \Rightarrow B = -1$。

特解 $a_n^{(p)} = -n - 1$。

通解 $a_n = C_1 \lambda_1^n + C_2 \lambda_2^n - n - 1$。

代入初值: $$\begin{cases} C_1\lambda_1 + C_2\lambda_2 - 2 = 0 \newline C_1\lambda_1^2 + C_2\lambda_2^2 - 3 = 1 \end{cases}$$

利用 $\lambda_i^2 = \lambda_i + 1$,第二式化为 $C_1(\lambda_1+1) + C_2(\lambda_2+1) - 3 = 1$,即 $(C_1\lambda_1 + C_2\lambda_2) + (C_1 + C_2) = 4$。

由第一式 $C_1\lambda_1 + C_2\lambda_2 = 2$,故 $C_1 + C_2 = 2$。

又 $\lambda_1 - \lambda_2 = \sqrt{5}$,解方程组得 $C_1 = \frac{1+\sqrt{5}}{2}, C_2 = \frac{1-\sqrt{5}}{2}$。

注意到 $\lambda_1 = \frac{1+\sqrt{5}}{2}$,$\lambda_2 = \frac{1-\sqrt{5}}{2}$,故 $a_n = \lambda_1^{n+1} + \lambda_2^{n+1} - n - 1$。

用斐波那契数表示:$a_n = F_{n+2} + F_n - n - 1$。

例题 11

题目:$a_1 = 1$,$a_{n+1} = \dfrac{3a_n - 1}{a_n + 1}$,求通项。

解析: 不动点方程 $x = \frac{3x-1}{x+1}$,$x^2 + x = 3x - 1$,$x^2 - 2x + 1 = 0$,$(x-1)^2 = 0$,重不动点 $x = 1$。

注意

$a_1 = 1$恰为不动点,此时$a_n = 1$对所有$n$ 成立。当初值恰为不动点时,数列为常数列,不动点法中的换元无效,需单独处理。

例题 12

题目:$a_1 = \sqrt{3}$,$a_{n+1} = \sqrt{a_n^2 + a_n + 1}$,求 $\lim\limits_{n \to \infty} \dfrac{a_n}{n}$。

解析: 先分析 $a_n$ 的增长。$a_{n+1}^2 = a_n^2 + a_n + 1$。

$a_{n+1}^2 - a_n^2 = a_n + 1$。

累加:$a_n^2 = a_1^2 + \sum_{k=1}^{n-1}(a_k + 1) = 3 + (n-1) + \sum_{k=1}^{n-1} a_k$。

由于 $a_n$单调递增且趋于无穷,当$n$ 很大时,$a_n^2 \sim n + \sum_{k=1}^{n-1} a_k$。

由 Stolz 定理:$\lim\limits_{n \to \infty} \frac{a_n}{n} = \lim\limits_{n \to \infty} (a_{n+1} - a_n)$。

而 $a_{n+1} - a_n = \sqrt{a_n^2 + a_n + 1} - a_n = \frac{a_n + 1}{\sqrt{a_n^2 + a_n + 1} + a_n} \to \frac{1}{2}$。

故 $\lim\limits_{n \to \infty} \frac{a_n}{n} = \frac{1}{2}$。

例题 13

题目:$a_1 = 2$,$a_{n+1} = \dfrac{a_n^2 + 2}{2a_n}$,求 $\lim\limits_{n \to \infty} a_n$。

解析: 观察递推形式:$a_{n+1} = \frac{1}{2}\left(a_n + \frac{2}{a_n}\right)$,这是求 $\sqrt{2}$ 的牛顿迭代公式。

首先证明 $a_n > \sqrt{2}$($n \geq 2$):由均值不等式,$a_{n+1} = \frac{1}{2}(a_n + \frac{2}{a_n}) \geq \sqrt{a_n \cdot \frac{2}{a_n}} = \sqrt{2}$。等号成立当且仅当 $a_n = \sqrt{2}$。

$a_2 = \frac{4+2}{4} = \frac{3}{2} > \sqrt{2}$。

再证单调递减:$a_{n+1} - a_n = \frac{1}{2}(\frac{2}{a_n} - a_n) = \frac{2 - a_n^2}{2a_n} < 0$(当 $a_n > \sqrt{2}$)。

故数列单调递减有下界,收敛。设极限 $L$,则 $L = \frac{1}{2}(L + \frac{2}{L})$,$L^2 = 2$,$L = \sqrt{2}$。

牛顿迭代

形如 $a_{n+1} = \frac{1}{2}(a_n + \frac{c}{a_n})$的递推是求$\sqrt{c}$ 的牛顿迭代,收敛速度极快(二次收敛)。

例题 14

题目:$a_1 = 1$,$a_{n+1} = a_n + \dfrac{1}{n(n+1)}a_n$,求 $\lim\limits_{n \to \infty} a_n$。

解析: 递推可写为 $a_{n+1} = \left(1 + \frac{1}{n(n+1)}\right)a_n = \frac{n(n+1)+1}{n(n+1)}a_n = \frac{n^2+n+1}{n(n+1)}a_n$。

累乘:$a_n = a_1 \prod_{k=1}^{n-1} \frac{k^2+k+1}{k(k+1)} = \prod_{k=1}^{n-1} \frac{k^2+k+1}{k(k+1)}$。

$\frac{a_{n+1}}{a_n} = 1 + \frac{1}{n(n+1)} > 1$,故 $a_n$ 单调递增。

$\ln a_n = \sum_{k=1}^{n-1} \ln\left(1 + \frac{1}{k(k+1)}\right) \leq \sum_{k=1}^{n-1} \frac{1}{k(k+1)} = 1 - \frac{1}{n} < 1$。

故 $a_n < e$,单调递增有上界,收敛。极限存在,设为 $L$。

利用 $\frac{k^2+k+1}{k(k+1)} = \frac{(k^3-1)/(k-1)}{k(k+1)} = \frac{k^3-1}{(k-1)k(k+1)}$($k \neq 1$),可计算部分积。计算可得 $L = 2$。

公式速查表

递推类型标准形式核心方法
一阶线性$a_{n+1}=pa_n+q$不动点 + 等比化
二阶线性齐次$a_{n+2}=pa_{n+1}+qa_n$特征方程
分式线性$a_{n+1}=\frac{pa_n+q}{ra_n+s}$不动点法
乘积型非线性$a_{n+1}=c\cdot a_n^k$取对数
倒数型非线性$a_{n+1}=\frac{a_n}{pa_n+q}$取倒数
共轭型$a_{n+1}=f(a_n)$桥函数法

相关链接

基于 Obsidian 整理 · 由 VitePress 构建