Appearance
$n^a$ 的求和公式及推导
有限和记号
记 $S_a(n) = \sum_{k=1}^{n} k^a = 1^a + 2^a + \cdots + n^a$,其中 $a$ 为非负整数。
常用幂和公式
| $a$ | $S_a(n) = \sum_{k=1}^{n} k^a$ |
|---|---|
| $0$ | $n$ |
| $1$ | $\dfrac{n(n+1)}{2}$ |
| $2$ | $\dfrac{n(n+1)(2n+1)}{6}$ |
| $3$ | $\left[\dfrac{n(n+1)}{2}\right]^2$ |
| $4$ | $\dfrac{n(n+1)(2n+1)(3n^2+3n-1)}{30}$ |
| $5$ | $\dfrac{n^2 (n+1)^2 (2n^2 + 2n - 1)}{12}$ |
| $6$ | $\dfrac{n(n+1)(2n+1)(3n^4 + 6n^3 - 3n + 1)}{42}$ |
| $7$ | $\dfrac{n^2 (n+1)^2 (3n^4 + 6n^3 - n^2 - 4n + 2)}{24}$ |
一般公式 (Faulhaber 公式)
设伯努利数 $B_j$ 定义为: $$ \frac{t}{e^t - 1} = \sum_{j=0}^{\infty} B_j \frac{t^j}{j!}, $$ 且约定 $B_1 = +\dfrac{1}{2}$,则前几项为: $B_0 = 1,\ B_1 = \dfrac{1}{2},\ B_2 = \dfrac{1}{6},\ B_3 = 0,\ B_4 = -\dfrac{1}{30},\ B_5 = 0,\ B_6 = \dfrac{1}{42},\ B_7 = 0,\ B_8 = -\dfrac{1}{30},\ \dots$
对于 $a \geq 1$,有 $$ \sum_{k=1}^{n} k^a = \frac{1}{a+1} \sum_{j=0}^{a} \binom{a+1}{j} B_j \thinspace n^{a+1-j}. $$
注:若采用现代常用约定 $B_1 = -\dfrac{1}{2}$,则求和上限需改为 $n-1$或在公式中添加$(-1)^j$ 因子。
推导方法
1. 裂项相消法(递推法)
利用二项式展开: $$ (k+1)^{a+1} - k^{a+1} = \sum_{i=0}^{a} \binom{a+1}{i} k^i. $$ 对 $k$从$1$到$n$ 求和,左边裂项相消: $$ \sum_{k=1}^{n} \left[(k+1)^{a+1} - k^{a+1}\right] = (n+1)^{a+1} - 1. $$ 右边为 $\sum_{i=0}^{a} \binom{a+1}{i} S_i(n)$,于是得到递推关系: $$ (n+1)^{a+1} - 1 = \sum_{i=0}^{a} \binom{a+1}{i} S_i(n). $$ 由此可从低次和推出高次和。
推导 $S_2(n)$ 示例: 取 $a=2$,有 $(k+1)^3 - k^3 = 3k^2 + 3k + 1$,求和: $$ (n+1)^3 - 1 = 3\sum k^2 + 3\sum k + n. $$ 已知 $\sum k = \dfrac{n(n+1)}{2}$,代入得: $$ n^3 + 3n^2 + 3n = 3S_2(n) + \frac{3n(n+1)}{2} + n. $$ 整理可解出 $S_2(n) = \dfrac{n(n+1)(2n+1)}{6}$.
推导 $S_3(n)$ 示例: 取 $a=3$,$(k+1)^4 - k^4 = 4k^3 + 6k^2 + 4k + 1$,求和: $$ (n+1)^4 - 1 = 4S_3(n) + 6S_2(n) + 4S_1(n) + n. $$ 代入已知的 $S_1, S_2$,可解得 $S_3(n) = \left[\dfrac{n(n+1)}{2}\right]^2$.
2. 待定系数法
因为 $S_a(n)$是$n$的$a+1$次多项式,且常数项为$0$,可设 $$ S_a(n) = c_{a+1} n^{a+1} + c_a n^a + \cdots + c_1 n. $$ 取 $a+1$个不同的$n$值(如$n=1,2,\dots,a+1$)代入求出具体和,解线性方程组确定系数。
3. 数学归纳法
利用递推关系或已知公式,直接验证 $n=1$成立,并假设$n=m$时成立,证明$n=m+1$ 时成立。归纳步骤中需用到恒等变形,如平方和归纳: 假设 $S_2(m) = \dfrac{m(m+1)(2m+1)}{6}$,则 $$ S_2(m+1) = S_2(m) + (m+1)^2 = \cdots = \frac{(m+1)(m+2)(2m+3)}{6}. $$
延伸阅读
求和式的计算方式 | 求积式的计算方式 | 混合大型运算的计算方式 | 数学归纳法